به گفتن از وفور حصافت و علوّ همّت دور افتد ، و بوقتي پشيماني آرد كه تلهّف [ 1 ] و تأسّف دست گير نباشد . و تا ذات ملك باقي است زن و فرزند كم نيايد ، و تا ملك بر قرار است خدمتگار و تجمّل متعذّر ننمايد . چون ملك اين فصل بشنود و جرأت و گستاخي ايشان در گزارد [ 2 ] سخن بديد عظيم و رنجور گشت ، و از ميان ايشان برخاست و به بيت الأحزان [ 3 ] رفت و روى بر خاك نهاد ؛ و جيحون از فوّارهء ديده ميراند و چون ماهي بر خشكي ميطپيد ، و با خود ميگفت : اگر آسان عزيزان گيرم [ 4 ] از فايده ملك و راحت عمر بينصيب مانم ؛ و پيداست كه خود چند خواهم زيست ، و فرجام كار آدمي فناست و ملك پاىدار نخواهد بود . و مرا بيپسر كه روشنائي چشم و ميوه دل من است و در حال حيات و از پس وفات به دو مستظهر باشم پادشاهي چكار آيد ؟ و چون بدست خصمان خواهد افتاد در تقديم و تأخير آن چه تفاوت باشد ؟ خاصّه فرزندي كه دلايل رشد و نجابت وى لايح است و مخايل [ 5 ] اقبال و سعادت وى واضح ، و اقتداى او در كسب شرف و تمهيد جهان داري بسلف كريم كه ملوك دنيا و اعلام واعيان عالم بوده‌اند ظاهر

--> [ 1 ] . ( 1 ) تلهّف رجوع شود به 259 / 2 ح و 340 / 8 و متلهّف در 243 / 17 ح . [ 2 ] . ( 4 ) گزارد 203 / 13 و 272 / 7 ح ديده شود . [ 3 ] . ( 5 ) بيت الأحزان بعد از آنكه برادران يوسف او را در چاه افگندند و به پدر خويش يعقوب گفتند كه او را گرگي بلعيد يعقوب خانه‌اي بنا نهاد و آن را بيت الأحزان ( خانهء اندوه و غم ) نام كرد و در آن خانه مقيم شد و ميگريست تا هر دو چشمش نابينا شد ( از قصص الأنبياء منسوب به ابي محمّد جويري ) . اكنون هر ماتمكده‌اي را كه در آن كسي گوشه نشين شود و باندوه و غم بسر برد بيت الأحزان يا بيت الحزن توان گفت . در نفائس الفنون ( ج 1 ص 72 ) در غزلي از شمس الدّين جويني صاحب ديوان آمده كه « كلبهء أحزان شود روزي گلستان غم مخور » ؛ و در غزليّات حافظ آمده است ( چاپ قزويني غزل 255 و 280 به ترتيب ) : يوسف گمگشته باز آيد بكنعان غم مخور * كلبهء أحزان شود روزي گلستان غم مخور بدين شكستهء بيت الحزن كه ميآرد * نشان يوسف دل از چه زنخدانش [ 4 ] . ( 6 ) تا ( 7 ) آسان عزيزان گيرم به عزيزان اهميّتي ندهم ، تلف شدن و از ميان رفتن ايشان را سهل بگيرم . رجوع شود به 338 / 1 ح ، آسان روزي خود گرفتن . [ 5 ] . ( 11 ) مخايل 14 / 3 ح و 228 / 2 ح و 368 / 15 ديده شود .